شاید به جرات بتوان گفت که پس از کشف آتش، سوختگی یکی از خطراتی بوده است که همواره در طول تاریخ، سلامت بشر را تهدید کرده است. در واقع بر اساس آمار گزارش شده از میزان سالانه وقوع حادثه سوختگی در جهان، سوختگیها ۵ تا ۱۲ درصد حوادث دنیا را تشکیل میدهند و در رتبهی چهارم شایعترین تروماها پس از حوادث رانندگی، سقوطها، نزاعهای خیابانی و خشونتهای بینفردی قرار دارند.
در تعریف آسیب سوختگی باید گفت: جراحت بافتهای پوستی که در اثر حرارت، گرما، مواد شیمیایی، نور خورشید، مایعات داغ و مواد اشتعالزا ایجاد میشوند. در واقع سوختگی به سبب ماهیت آسیبزای خود میتواند یکی از مخربترین حوادثی باشد که پیامدهای جدی و دشواری را برای افراد حادثهدیده به دنبال دارد ؛ از همینرو بسیاری از رهیدگان سوختگی تا سالهای طولانی نیازمند بازآفرینی توانمندیهای جسمی و روحی خود هستند.
پذیرش
همانطور که در قسمت بالا هم اشاره کردیم، افرادی که دچار سانحه سوختگی میشوند تا سالهای متمادی با مسائل و مشکلات فراوانی مواجهه هستند. در واقع بر اساس تحقیقات و مطالعات صورت گرفته، افراد دچار سوانح سوختگی به سبب تفاوت در نوع آسیبدیدگی، علاوه بر بعد جسمانی در ابعاد اجتماعی و روانشناختی هم دچار مشکلات فراوان میشوند و نوعی از بحران، تحت عنوان «بحران مرکب» را تجربه میکنند؛ «بحران مرکب» مجموعهایی از بحرانهای حل نشده در افراد است که منجر به شکلگیری بحرانی چندوجهی میشود. در واقع افراد پس از تجربه حادثه سوختگی، علاوه بر رنج حادثه، باید در مواجهه با چهرهی جدید خود آمادگی و پذیرش لازم را هم پیدا کنند، از همینرو بحرانی مضاعف را متحمل میشوند که اگر در مسیر حمایتهای عاطفی و روانشناختی قرار نگیرند، میتواند لطمات جبرانناپذیری از جمله: انزوا و گوشهگیری، دوری از اجتماعات و روابط بین فردی، افسردگی و… را برایشان به دنبال داشته باشد.
شاید اگر بخواهیم روند درمانی افراد دچار سانحه سوختگی را در یک نمودار خطی ترسیم کنیم مهمترین گزینه در این مرحله تقویت و بهبود روحیه در افراد است تا پشتوانهایی مطمئنی باشد برای پذیرش رنجی که بر آنان وارد آمده تا با عبور از آن زندگی تازهایی را برای خود رقم بزنند.
حمایتهای دولتی
در بسیاری از کشورهای توسعه یافتهی جهان، ارائه خدمات به بخشی از افراد جامعه که دچار آسیب شدهاند بر عهده دولت است. در واقع دولتها موظفند براساس نیازسنجی افراد در مواجهه با مشکلات و آسیبها، خدماتی را تحت عنوان «دولت رفاه» که بر اساس سیاستگذاریهای اجتماعی و رفاهی شکل گرفته است، به شهروندان نیازمند ارائه دهند. این خدمات اغلب توسط نهادها، موسسات، مسئولان ذیربط و افراد متخصص از جمله: جامعهشناسان، مددکاران، روانشناسان و روانکاوها در اختیار شهروندان قرار میگیرد.
حمایت نهادهای مردمی
موسسهها و سازمانهای مردمنهاد، مراکزی هستند که به پشتوانهی حمایتهای مردمی و به طور کاملا غیرانتفاهی و مستقل از دولت در راستای حمایت مالی و معنوی از جمعیت یا فعالیتی خاص در جامعه قدم برمیدارند.
این سازمانها معمولا با رویکرد تغییر در سبک و بهبود کیفیت زندگی افراد، اهداف بلندمدتی را دنبال میکند تا با تحقق آنها، جامعه را به سمت پویایی و آگاهی سوق دهند.
سخن آخر
سوختگی یکی از آسیبهای جدی است که افراد در یک جامعه ممکن است به دلایل مختلف آن را تجربه کنند. همانطور که پیش از این هم گفته شد، آسیب سوختگی پس از گذراندن رنج دوران درمان، پیامدهای روانشناختی مهم میتواند برای فرد آسیب دیده و رهیده از سوختگی به دنبال داشته باشد. از همینرو حمایتهای روانشناختی و اجتماعی مناسب و موثر میتواند جلوههایی تازه از زندگی را برای افراد نمایان و انگیزههای لازم را برای ادامه مسیر فراهم کند.