آقای دکتر حاجییوسفی، لطفاً خودتان را معرفی کنید و بگویید چرا به حوزه سوختگی علاقه‌مند شدید؟
من دکتر محمد حاجییوسفی، پزشک جراح هستم. علاقه‌ام به حوزه سوختگی از زمانی آغاز شد که احساس کردم این حوزه به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است. از همین‌رو به این نتیجه رسیدم که می‌توانم در این زمینه خدمات بیشتری ارائه دهم. این حس همچنان با من است. خوشبختانه، اخیراً سازمان‌های مردم‌نهاد فعال شده‌اند و به پیشگیری از سوختگی و حمایت از بیماران کمک می‌کنند.
در حوزه سوختگی، چه نوع فعالیت‌هایی انجام می‌دهید؟
من در حوزه سوختگی حاد فعالیت می‌کنم؛ به این معنا که با بیمارانی سروکار دارم که به تازگی دچار سوختگی شده‌اند و به بیمارستان مراجعه می‌کنند. متاسفانه در این زمینه کارهای زیادی انجام نشده و بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی با کمبود امکانات روبرو هستند. از طرف دیگر، در بخش خصوصی نیز افراد کمی به این حوزه توجه دارند. همین شرایط باعث شد تا تصمیم بگیرم در این زمینه فعال‌تر باشم.
درباره نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در کمک به بیماران سوختگی چه نظری دارید؟
خوشبختانه در سال‌های اخیر سازمان‌های مردم‌نهاد مانند «زنو» و «ققنوس» وارد این عرصه شده‌اند و فعالیت‌های خوبی در زمینه پیشگیری از سوختگی و حمایت از بیماران انجام داده‌اند. این سازمان‌ها به بیمارانی که مشکلات پزشکی پس از سوختگی دارند، خدمات متعددی مانند روان‌درمانی، فیزیوتراپی و جراحی ترمیمی ارائه می‌دهند. اطلاع‌رسانی در زمینه پیشگیری از سوختگی هم یکی دیگر از فعالیت‌های موثر این سازمان‌هاست که من از همکاری با آن‌ها بسیار خوشحالم.
علت اصلی بروز سوختگی‌ها چیست و چه توصیه‌هایی برای پیشگیری از آن دارید؟
بیشتر سوختگی‌ها در منزل یا کارگاه‌ها رخ می‌دهند. علت اصلی این سوختگی‌ها، عدم رعایت نکات ایمنی و کمبود آگاهی است. فقر نیز به‌طور قابل توجهی در بروز این حوادث تاثیر دارد. افراد به‌ویژه در مناطق کم‌درآمد، معمولاً از وسایل ایمنی استفاده نمی‌کنند و در معرض خطر بیشتری قرار دارند. به عنوان مثال، برخی افراد برای پاک کردن لک لباس‌هایشان از بنزین استفاده می‌کنند که می‌تواند بسیار خطرناک باشد.
اطلاع‌رسانی در این زمینه بسیار مهم است و همه باید در این زمینه مشارکت کنند؛ از رسانه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد گرفته تا ما که در شبکه‌های اجتماعی فعالیت داریم. اطلاع‌رسانی مؤثر می‌تواند از بروز بسیاری از سوختگی‌ها جلوگیری کند.
در صورت وقوع سوختگی، اولین اقداماتی که باید انجام دهیم چیست؟
اگر سوختگی در اثر تماس با آب جوش یا ماده سوزاننده دیگر باشد، اولین اقدام، خنک کردن محل سوختگی با آب خنک است. تماس با آب خنک به مدت ۲۰ دقیقه تا نیم ساعت می‌تواند از شدت آسیب بافتی بکاهد. هر چه مدت زمان تماس با ماده سوزاننده کمتر باشد، آسیب کمتری به بافت‌ها وارد می‌شود. در بسیاری از سوختگی‌های جزئی، می‌توان تنها با نگه داشتن محل سوختگی زیر آب سرد و قرار دادن یک پانسمان ساده، مشکل را حل کرد.
چه باورهای نادرستی درباره درمان سوختگی‌ها وجود دارد؟
بعضی افراد فکر می‌کنند که استفاده از مواد خاصی مانند سیب‌زمینی یا خمیر دندان می‌تواند به بهبود سوختگی کمک کند، اما در واقع، همین اقدامات ساده‌ای چون آب سرد و پانسمان ساده کفایت می‌کند. البته ممکن است در برخی مناطق، مردم به‌طور سنتی از گیاهان یا مواد خاصی استفاده کنند، که البته احترام به فرهنگ‌های مختلف مهم است، اما ما باید بر اساس شواهد علمی عمل کنیم.
درباره پانسمان‌ها و پمادهای مختلف چطور؟ آیا استفاده از پانسمان‌های نوین ضرورت دارد؟
در سوختگی‌های معمولی، نیاز به پانسمان‌های گران‌قیمت یا نوین نیست. در بسیاری از موارد، پانسمان‌های ساده و مرطوب مانند وازلین کافی هستند. حتی پانسمان‌های نوین که اغلب در تبلیغات به آن‌ها اشاره می‌شود، در واقع تفاوت زیادی با پانسمان‌های ساده ندارند. اگر زخم به‌خوبی تمیز و مرطوب نگه داشته شود، روند بهبود بسیار سریع‌تر و راحت‌تر خواهد بود.
چه مشکلاتی به‌ویژه در بیماران سوختگی با آن‌ها روبه‌رو هستید؟
درد شدید ناشی از سوختگی یکی از مشکلات اصلی بیماران است. تغییر پانسمان روزانه یا در فواصل زمانی نزدیک، اغلب درد زیادی برای بیمار به همراه دارد. در بسیاری از بیمارستان‌ها، سیستم پانسمان ضعیف است و از روش‌های تسکین درد استفاده نمی‌شود. این موضوع می‌تواند آسیب‌های روانی به‌دنبال داشته باشد. همچنین، گاهی اوقات آثار سوختگی روی پوست یا صورت می‌تواند باعث مشکلات اجتماعی و روانی برای بیماران شود.
چطور می‌توان از نظر روانی به بیماران سوختگی کمک کرد؟
مراقبت‌های روانی در کنار درمان جسمی بسیار مهم است. تیم درمانی باید شامل روانپزشک باشد تا از ابتدا به مشکلات روانی بیماران رسیدگی کند. بیماران نیاز به مشاوره و حمایت روانی دارند تا بتوانند با مشکلات روحی خود کنار بیایند.
پیشنهاد شما برای افزایش آگاهی عمومی در زمینه پیشگیری از سوختگی چیست؟
آگاهی‌رسانی باید به‌طور مستمر و گسترده انجام شود. رسانه‌ها، آموزش‌وپرورش و سازمان‌های مردم‌نهاد باید نقش خود را در این زمینه ایفا کنند. من شخصاً در دوره‌هایی با بیماران صحبت می‌کنم و در مورد مسائلی که مشاهده می‌کنم، اطلاع‌رسانی می‌کنم. این اطلاعات می‌تواند از طریق رسانه‌ها و برنامه‌های آموزشی به‌طور مؤثری منتشر شود.
در پایان
سوختگی یکی از چالش‌های مهم پزشکی و اجتماعی است که علاوه بر آسیب‌های جسمی، می‌تواند تأثیرات روانی و اجتماعی قابل توجهی بر بیماران داشته باشد. آگاهی عمومی، پیشگیری و درمان صحیح، نقش مهمی در کاهش میزان سوختگی و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.
همان‌طور که دکتر حاجییوسفی اشاره کردند، پیشگیری از سوختگی نیازمند افزایش آگاهی در سطح جامعه است. سازمان‌های مردم‌نهاد، رسانه‌ها و نهادهای آموزشی می‌توانند نقش مؤثری در اطلاع‌رسانی و کاهش آمار سوختگی ایفا کنند. همچنین، توجه به درمان روانی و اجتماعی بیماران، به همان اندازه که درمان جسمی آن‌ها اهمیت دارد، ضروری است.
امیدواریم که با تلاش پزشکان، متخصصان و سازمان‌های حمایتی، شاهد کاهش موارد سوختگی و بهبود شرایط بیماران در کشور باشیم. آگاهی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌تواند گامی مؤثر در این مسیر باشد.