استرس، فشاری است غیرقابل اجتناب که در مقاطع مختلف زندگی، تواناییهای ما را به چالش میکشد. ما نمیتوانیم از استرس فرار کنیم، این کار ممکن نیست چرا که ورود به هر مرحله از زندگی میتواند با استرس همراه باشد. اما این بدان معنا نیست که وقتی توان ما کاهش یافته است و یا در مرحلهای از زندگی خود، آسیبپذیری زیادی را تجربه میکنیم، باز هم خود را در موقعیت استرسزا قرار دهیم. از یاد نبریم که ما به بازتوانی خستگیهای جسمی و روانی خود نیازمندیم؛ در واقع استرس همچون هشداری است که چراغ خطر را برای جسم و روان ما روشن میکند و ما را در حالت هشدار نگه میدارد؛ اگر این حالت زیاد ادامه یابد، شاید ما بتوانیم تا حدودی مقاومت کنیم اما پس از آن جسم و ذهن ما دچار فرسودگی زیادی میشود و به استراحت برای توانیابی مجدد نیاز دارد.
استرسهای مکرر و در فاصلههای کوتاه میتواند زندگی ما را با تهدید روبهرو کنند و ما را مستعد بیماریهای التهابی و خودایمنی گرداند؛ بنابراین مدیریت استرس و حمایت از یکدیگر، ما را از پیچ و گذرگاههای استرس عبور میدهد.
تواناییهای ما در مواجهه با استرس
هر واقعه استرسزایی بستگی به چگونگی واکنش های روحی و جسمانی ما به آن رویداد و به ویژگیهای شخصیتی ما در تفسیر واقعه بستگی دارد. هرگاه تفسیر ما از وقایع به صورت واقعبینانه باشد و افکار و برداشتهای ناکارآمد را با تمرین کاهش دهیم، مدیریت استرس راحتتر میشود. برای مدیریت استرس لازم است دانش خود را افزایش دهیم و مدیریت استرس را یاد بگیریم. در مراحل بعدی باید تواناییهای عملکردی خود را برای مدیریت استرس افزایش دهیم و موقعیتهای استرسزا را فاجعه نپنداریم و همچنین از یاد نبریم که هر مشکلی، راه حلی دارد و به موقعیت جایگزین برای مهار استرس توجه کنیم.
بررسی چگونگی مدیریت استرس
با استفاده از روشهای زیر میتوان از تاثیرات مخرب استرس جلوگیری کرد:
۱: تلاش برای آگاهی از میزان توان خود و ارزیابی از توانمندیهای خود پیش از قرار گرفتن در موقعیتهای استرسزا و افزایش تابآوری و سازگاری خود.
۲: هنگام مواجه شدن با رخدادی جبری و غیر قابل پیشبینی، لازم است از منابع حمایتی و شبکههای حمایتی مانند دوستان، خانواده و افراد متخصص در زمینه سلامت روان بهره برد تا میزان سازگاری فرد افزایش یابد. فراموش نکنیم هنگامی که قرارگیری در موقعیت استرسزا انتخاب خود ما و به صورت ارادی بوده باشد ( مانند اقدام به مهاجرت، تصمیم به ازدواج یا فرزندآوری و یا تصمیم به ادامهی تحصیل یا پذیرش شغلی با دامنه مسئولیت بالا ) لازم است ضمن بهرهمندی از منابع یاد شده، با برنامهریزی منظم و مدیریت زمان و اندیشیدن و ارزیابی مجدد، میزان سازگاری خود را افزایش دهیم و خود را برای موقعیت پیشِرو و شرایط چالش برانگیز آن آماده کنیم.
۳: تمرینتنفس، مراقبه و آرامسازی ماهیچهایی
۴: ورزش، انجام ماساژ و پیادهروی
۵: نوشتن احساسات و هیجانات مرتبط با واقعهی استرسزا
۶: افزایش خلاقیت در خود و چندوجهی دیدن وقایع و بهرهگیری از انواع هنر جهت آرامسازی و مدیریت استرس
۷: توجه به نشانههای بدنی و تمرین تنفس و آرامسازی عضلانی و دغدغههای ذهنی و تلاش برای نظمدهی به افکار و تفکیک افکار کارآمد که به حل یا رفع مشکل منجر میشوند و از افکار ناکارآمد که به مشکلات بیشتری دامن میزنند پرهیز کنیم.
۸: تبدیل بحران استرس به فرصتی برای رشد و بالندگی
۹: هدفگذاری و تعیین خرده هدف و دقت به مراحل پیشِرو و مدیریت کردن زمان
۱۰: پذیرش این واقعیت که گاهی انگیزههای ما به دلایل درونی و بیرونی کاهش مییابند، بنابراین به جای خودسرزنشی یا سرزنش دیگران، به خود فرصت فاصلهگیری موقت از اهداف و استراحت ذهنی را بدهیم و به بازیابی خود یاری رسانیم.
